Tìm hiểu công nghệ VAR là gì? Công nghệ Var có tác dụng gì trong bóng đá?

Lần đầu tiên, khái niệm VAR là gì trong bóng đá được quan tâm là vào năm 2016. Công nghệ này được sử dụng với vai trò “trợ lý trọng tài”, giúp người điều khiển chính của trận đấu đưa ra những quyết định đúng đắn hơn.

Công nghệ VAR là gì và thời điểm xuất hiện

Công nghệ VAR hay “trợ lý trọng tài video” là công nghệ hỗ trợ trọng tài chính trong các tình huống chưa chắc chắn. Người điều khiển trận đấu sẽ xem video được cung cấp và lắng nghe ý kiến từ tổ tham vấn.

Điều hành tổ VAR cũng là một trọng tài (có thể tại chức hoặc đã giải nghệ), có nhiệm vụ theo dõi diễn biến trực tiếp, kiểm tra và xem xét những tình huống có thể ảnh hưởng đến kết quả trận đấu.

var-la-gi

Công nghệ VAR hoạt động như thế nào?

Vậy, VAR là viết tắt của từ gì ? VAR là từ viết tắt của Video Assistant Referee. Hệ thống được thử nghiệm và áp dụng cùng năm 2016 tại Mỹ (tháng 8) và châu Âu (tháng 9).

Ý định về việc cho ra đời trợ lý trọng tài video xuất hiện từ năm 2010 trong dự án Refereeing 2.0. Giải Vô địch quốc gia Hà Lan mùa 12/13 là lựa chọn đầu tiên cho việc thử nghiệm.

Đến năm 2014, Hiệp hội bóng đá Hoàng gia Hà Lan gửi kiến nghị tới IFAB về VAR. Năm 2016, IFAB cho thử nghiệm công nghệ này ở cuộc tranh tài thuộc giải United Soccer League.

VAR chính thức được IFAB đưa vào Luật bóng đá tháng 03/2018. Từ đây, việc áp dụng công nghệ hình ảnh sẽ trở nên phổ biến trên toàn thế giới.

Những kịch bản sử dụng VAR trên sân cỏ

Không phải lúc nào trợ lý trọng tài video cũng được sử dụng cho mọi quyết định. Sẽ có ba kịch bản đưa ra giúp bạn biết công nghệ VAR áp dụng khi nào trong bóng đá:

  • Trọng tài nhận thông báo từ tổ điều hành qua tai nghe và tiếp nhận tham vấn cho những tình huống bất ngờ, có ảnh hưởng tới kết quả trận đấu.
  • Trọng tài chính chủ động muốn xem lại diễn biến sự việc nào đó để đưa ra quyết định. Người này sẽ dùng ngôn ngữ ký hiệu vẽ một hình chữ nhật trên khoảng không và tổ thông tin VAR cần cung cấp video ngay lập tức.
  • Trọng tài phân vân về quyết định và đến nơi đặt màn hình VAR trên đường Pitch để xem xét và phân tích cùng các trợ lý video. Lúc này, hai đội sẽ phải tạm dừng thi đấu và chờ đợi trong lúc người cầm còi có kết luận cuối cùng.

Thủ tục sử dụng công nghệ VAR là gì?

Trợ lý trọng tài video sẽ được sử dụng trong năm tình huống:

  • Xác định bàn thắng
  • Nhận định lỗi cầu thủ
  • Penalty
  • Rút thẻ đỏ trực tiếp
  • Nhầm lẫn cầu thủ trong quá trình thổi phạt

Nếu VAR xác nhận được vấn đề nào, trọng tài phải hiểu rõ ràng sự việc mới đưa ra quyết định. Vậy công nghệ VAR hoạt động như thế nào khi có diễn biến bất ngờ trên sân?

Đầu tiên, tổ điều hành sẽ xem lại tình huống gây ra nghi vấn trong phòng điều khiển (Video Operation Room – VOR) (tự nhận định hoặc theo yêu cầu của trọng tài chính).

Nếu thực sự có lỗi, họ sẽ chủ động liên hệ với người điều khiển trận đấu để tham vấn. Lúc này, trọng tài chính có ba lựa chọn là trực tiếp tới màn hình xem lại video để cân nhắc, thay đổi luôn quyết định của mình hoặc không xem, không đổi.

Yêu cầu đặt ra với trọng tài cũng như người điều hành tổ VAR là phải tuân thủ đúng các hướng dẫn xem video. Một số nguyên tắc cần nhớ gồm:

  • Sử dụng video quay chậm cho các lỗi tiếp xúc: chạm tay, cao chân, kéo áo, đẩy ngã trong vòng cấm,…
  • Sử dụng video với tốc độ bình thường cho việc quyết định độ nặng của lỗi. Tức là đã xác định chính xác lỗi nhưng cần xem mức độ để rút thẻ, thổi phạt.
  • Xem video từ lúc đội tấn công bắt đầu kiểm soát bóng để xác định bàn thắng, cú đúp, penalty, rút thẻ đỏ trực tiếp.
  • Xem thời điểm xảy ra tình huống để nhận định lỗi, nhầm lẫn cầu thủ.

Thời điểm áp dụng công nghệ VAR tại các giải đấu

Sau khi thử nghiệm trên một số trận cầu, quyết định sử dụng công nghệ VAR chính thức được đưa ra tại:

  • A-League – Úc, Giải vô địch thế giới U20 năm 2017.
  • Serie A, Bundesliga, FA Cup, Cúp Liên đoàn bóng đá Pháp mùa giải 2017/18.
  • Ligue 1, La Liga mùa giải 2018/19.
  • FIFA World Cup năm 2018.
  • Ngoại hạng Anh, UEFA Champions League mùa giải 2019/20.

Công nghệ VAR trong bóng đá và những lợi ích mang lại

Hệ thống trợ lý trọng tài video ra đời mang tới những ảnh hưởng tích cực cho nền bóng đá. Mục tiêu của FIFA là giúp các trận đấu trở nên công bằng hơn với những quyết định chính xác, hạn chế tối đa tranh cãi.

Tăng tính đúng đắn cho những lần thổi còi của trọng tài

Tỷ lệ thành công được thử nghiệm và công bố của VAR là 99,3% trong khi đó của trọng tài chỉ khoảng 95%. Các tình huống trên sân luôn diễn ra rất nhanh, đòi hỏi trọng tài hoàn toàn nắm chắc mọi hành động của cầu thủ rất khó.

cong-nghe-var

Ứng dụng công nghệ VAR vào bóng đá

Đã có những quyết định sai lầm được đưa ra ở những cuộc tranh tài trước đó. Nổi bật nhất phải kể đến việc trọng tài trận đấu Arsenal vs Chelsea năm 2014 rút thẻ nhầm cho cầu thủ.

Hạn chế cầu thủ cố tình ăn vạ trên sân mà chú trọng vào kỹ năng

Đến cả những người trực tiếp tranh chấp trên sân cũng khó có thể biết rõ mình đang làm gì. Các cầu thủ luôn gặp phải trường hợp vô tình việt vị, va chạm không mong muốn.

Một số “kịch sĩ” còn có hành vi giả vờ bị phạm lỗi để mong được hưởng một quả phạt đền trước khung thành bóng đá. Những cái tên tiêu biểu cho việc ăn vạ phải kể đến Neymar, Ramos, Ronaldo, Sterling.

Bây giờ thay vì cảm thấy phẫn nộ, nhiều khán giả sẽ hài hước nhắc đến trợ lý video. Nếu thường xuyên xem bóng đá chắc hẳn bạn chẳng lạ lẫm với làm tí công nghệ VAR là gì , check VAR ngay là như thế nào.

Cầu thủ sẽ phải thận trọng hơn với các hành vi của mình, bởi nếu bị phát hiện ăn vạ có thể nhận thẻ phạt từ trọng tài.

Cải thiện tính công bằng của giải đấu bóng đá

Ghi nhận hiệu quả từ World Cup 2018 cho thấy VAR thực sự đã mang đến lợi ích to lớn. Nhiều người đánh giá đây là kỳ thể thao ít tiêu cực nhất, ít tranh cãi nhất.

Trong suốt 11 trận đấu đầu tiên của vòng chung kết không có tấm thẻ vàng nào bị rút ra. Thẻ đỏ trực tiếp chỉ dành cho bốn cầu thủ, con số thấp hơn đáng kể so với các kỳ trước.

Trọng tài đã thổi 29 quả phạt đền chính xác, mang tới 22 bàn thắng cho các đội. Việc tham khảo video giúp quá trình nhận định lỗi sát sao hơn, không bỏ qua bất cứ hành vi phi thể thao nào trên sân.

Những tranh cãi xoay quanh VAR là gì? Tại sao xuất hiện?

Từ lúc hệ thống này được áp dụng, nhiều luồng ý kiến đã hình thành và mang tới những chủ đề thảo luận hấp dẫn. Bạn sẽ thấy thuật ngữ được sử dụng rất nhiều trong cả cuộc sống, ví dụ công nghệ VAR là gì trên Facebook – kiểm tra tính chính xác của một dòng trạng thái.

Nhưng công nghệ nào cũng sẽ có hai mặt, nhất là khi ứng dụng vào một lĩnh vực quá nổi bật. Các tranh cãi về VAR vẫn xuất hiện kể từ năm 2017 đến nay với các tồn tại rõ ràng:

VAR cần chi phí đầu tư lớn

Theo trang Bongda24h.vn, mỗi đội bóng đang thi đấu ở Premier League sẽ phải đầu tư khoảng 1,5 triệu USD cho hệ thống VAR ở mỗi mùa. Ở các giải cấp thấp hơn như hạng 2, hạng 3 con số này cũng lên tới 100.000 USD.

Nếu sử dụng liên tục và hiệu quả thì không có gì bàn cãi. Nhưng nếu chỉ đá vài trận, chi phí này quá lớn và ảnh hưởng tới tài chính câu lạc bộ.

Để khắc phục vấn đề này, FIFA đã ra quyết định về việc không bắt buộc dùng VAR cho mọi trận đấu và mọi tình huống trên sân. Các đội bóng sẽ tự đề xuất phương án điều chỉnh sao cho đảm bảo công bằng.

Cầu thủ và huấn luyện viên “không thích VAR”

Từ khái niệm VAR viết tắt của từ gì có thể thấy, nếu đã chọn sử dụng công nghệ sẽ phải cực kỳ hiểu rõ vì ảnh hưởng đến trận đấu. Nó không giống với những định nghĩa đơn thuần của bóng đá như Libero là gì, tẩy thẻ, cú Poker,…

Zinedine Zidane từng phát biểu với báo chí rằng, việc đưa ra quyết định một cách chần chừ khiến bóng đá mất đi cảm xúc cần có.

Hay như Huấn luyện viên Pep Guardiola đã từng nhận định về VAR ở Premier League, ông cho rằng công nghệ này gây nhiều tranh cãi. Các quyết định của trọng tài khiến giải đấu thành “một mớ hổ lốn lớn” mỗi tuần.

Thời điểm Aubameyang còn khoác áo Arsenal, anh cũng từng có một lần phàn nàn về VAR. Cầu thủ này cho rằng công nghệ cướp đi niềm vui của việc ghi bàn khi anh phải chờ trọng tài xem lại cú sút của mình vào lưới Man United.

Các cầu thủ trên sân đưa bóng vào lưới nhưng không dám ăn mừng ngay mà phải kìm nén cảm xúc, thận trọng theo dõi trọng tài bởi không muốn trở thành trò hề với pha hò reo hụt.

Quyền lực của trọng tài phải san sẻ cho công nghệ VAR

Trước đây, trọng tài chính là “vị vua” trên sân cỏ với những quyết định của mình. Bây giờ, quyền lực của họ sẽ phải san sẻ khi việc rút thẻ, thổi phạt,… cần thông qua trợ lý trọng tài video.

Thay vì cứng rắn đưa ra một kết luận nào đó, trọng tài chính cần chờ nhận định từ VAR. Mặc dù vẫn nắm quyền quyết định song điều này có thể làm khán giả bất bình.

cong-nghe-va-la-gi

Công nghệ VAR do ai phát triển?

Nhiều người e ngại việc nghe tham vấn từ phòng điều khiển liên tục sẽ khiến trọng tài mất dần giá trị vốn có trên sân. Họ còn dễ sinh ra tâm lý ỷ lại, đặc biệt là những người phụ trách biên và trợ lý.

Người hâm mộ cho rằng “VAR giết chết cảm xúc”

Không chỉ cầu thủ, đến cả khán giả cũng trở nên hồi hộp hơn khi có tình huống xảy đến. Thấy bàn thắng không dám hò reo, thấy lỗi không dám phản đối, thấy thẻ không dám ý kiến.

Việc các tuyển thủ chậm chạp trong việc ăn mừng cũng làm tụt cảm xúc của người xem. Hoặc khi trọng tài cần nhiều thời gian để theo dõi video và thảo luận với tổ VAR, không khí trên sân cũng mất đi sự cuồng nhiệt.

Một số ý kiến còn cực đoan hơn khi cho rằng bóng đá là môn chơi phải có tranh cãi. Các trận đấu diễn ra quá công bằng, quá “trung thực” dễ sinh cảm giác buồn chán.

Những sai lầm của VAR là gì trong các tình huống thực tế

Không phải lúc nào công nghệ này cũng giúp trọng tài đưa ra những quyết định đúng đắn. Người ta thậm chí còn tổng hợp được 6 lỗi VAR cực lớn chỉ trong một mùa Premier League 22/23.

Trong trận Arsenal vs Man United, bàn thắng của Gabriel Martinelli không được công nhận vì VAR cho rằng đội trưởng Martin Odegaard đã có tình huống phạm lỗi với Eriksen trước khi cú sút được tung ra.

Khi phân tích lại, ban điều hành Trọng tài Anh (PGMOL) đã nhận định đây là quyết định không chính xác. Theo ESPN, những người cầm quyền cùng ba cựu cầu thủ, một đại diện của Premier League đã công nhận bàn thắng hợp lệ.

Nhưng quyết định đã được đưa ra, Arsenal vẫn phải chấp nhận và Man United vẫn hưởng lợi.

VAR trong bóng đá tiếp tục gây tranh cãi trong kỳ World Cup 2022. Cavani đã có hành vi đấm đổ màn hình chiếu lại video vì quyết định thổi phạt đền trước đó của trọng tài cho Ghana.

Không chỉ anh, đến cả các cầu thủ và ban huấn luyện của Uruguay cũng bức xúc và phàn nàn với tổ trọng tài khi trận đấu kết thúc. Nhưng tất cả chỉ dừng lại ở việc đưa ra ý kiến, bởi kết quả đã được định đoạt.

Vẫn còn nhiều tình huống khác mà thậm chí đến cả trọng tài chính cũng phải lên tiếng xin lỗi đội bóng và người hâm mộ. Sau nhiều năm áp dụng, công nghệ này vẫn phạm một số sai lầm khó hiểu khiến nhiều khán giả bức xúc.

Nhận định vai trò và tương lai của VAR trong bóng đá

FIFA đã đưa ra cảnh báo ngay từ đầu rằng kết quả cung cấp không chính xác 100%.

Lỗi không nằm ở bản thân công nghệ mà nằm ở cách sử dụng của con người. Nếu vận hành đúng, VAR thực sự sẽ giúp phát huy tính nhân văn của bóng đá và đảm bảo trải nghiệm của người xem.

Nhìn về mặt tích cực, trợ lý trọng tài video vẫn mang tới nhiều lợi ích xứng đáng. Các va chạm giảm đi, những lỗi kín được nhìn rõ và ít dần các tình huống bất công.

cong-nghe-var-la-gi

Tác dụng của VAR trong bóng đá

Có chăng vấn đề nằm ở việc công nghệ VAR được sử dụng khi nào để không ảnh hưởng đến cảm xúc cầu thủ, huấn luyện viên và khán giả.

Nhưng đây vốn không phải là vấn đề lớn. Bóng đá vẫn mang tới sự hào hứng, phấn khích và thăng hoa đến từ những màn trình diễn đỉnh cao, không khí khán đài choáng ngợp tại các sân vận động lớn nhất thế giới với số lượng người xem “khổng lồ”.

Về vấn đề phụ thuộc của trọng tài, vẫn có những minh chứng rõ nét cho sự cứng rắn, biết sử dụng công nghệ hợp lý của các vị “lão làng”. Michael Oliver, Anthony Tyler, Mike Dean,… luôn có các quyết định dứt khoát mà không cần VAR.

VAR không phải công nghệ bắt buộc sử dụng, trọng tài có quyền yêu cầu, lắng nghe hoặc không. Vậy nên năng lực của họ vẫn là yếu tố thiết yếu để điều tiết trận đấu.

Kết luận

Khái niệm VAR là gì mở ra một kỷ nguyên mới cho môn thể thao vua trong thời đại ngày nay. Mặc dù vẫn còn những tranh cãi nhưng chắc chắn ảnh hưởng tích cực của công nghệ này với bóng đá sẽ mang tới nhiều lợi ích trong tương lai. Tham khảo trang nhận định bóng đá iEuro2024 để có thêm nhiều thông tin mới nhất.

Về tác giả

BTV Thể thao Aarin Tùng Anh

BTV Thể thao Aarin Tùng Anh

BTV Thể thao Aarin Tùng Anh bắt đầu sự nghiệp từ một chuyên viên điều phối dự án Thể thao trước khi trở thành một biên tập viên thể thao chuyên nghiệp với hơn 8 năm kinh nghiệm sáng tạo nội dung kỹ thuật số có thứ hạng cao trên SERP.

Từng làm việc ở nhiều vị trí cấp cao tại các đơn vị báo chí, truyền thông. Sở hữu nhiều chứng chỉ quốc tế (Copywriting Masterclass - IDM, Fastrack Content Strategy & Editorial Planning - Econsultancy,...), đạt Giải thưởng báo chí về Văn hóa, Thể thao và du lịch; Aarin Tùng Anh được giới chuyên môn đánh giá là một tri thức “chính hiệu” khi nhắc đến thể thao.

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận